Proefavond 2003: Aan Diggelen

Met een woest gebaar is een wijnglas over het schaakbord heen gesmeten. Het schilderij 'Remise' van Hans Boxem suggereert dat de reputatie van minstens één speler zojuist aan diggelen is gegaan. Een passende omlijsting voor deze nieuwe eindejaarsbijeenkomst van het Genotschap van Fervente Wijndrinkers. Een avond vol gebroken reputaties. Om niet te spreken van het handjevol onoplosbare patstellingen. Nog maar twee jaar verwijderd van het tienjarige lustrum blijkt het Genotschap toe aan een oorverdovende Wakeup Call.
Terwijl zich boven de Atlantische Oceaan al een flink sneeuwfront aan het vormen is, zijn de proevers zich aan het begin van de avond van 29 december echter nog van geen kwaad bewust. Er zijn wijnen van indrukwekkende komaf gekocht, vaak ook nog eens van historische jaargangen. Dit belooft een sessie van het type Hersenloos Inkoppen te worden.

Want zeg nou zelf: met zo'n rijtje wijnen kan zelfs een spits van Feijenoord nog wel scoren. We ontwaren vier grote Bordeaux-wijnen, allen uitstekend gerijpt. Sommigen zijn Reloaded: De Petit Villages 1976 is eerder door Ron en Rick zwijmelend gedronken en de Chateau Coutet 1976 scoorde nog maar 3 jaar geleden de hoogste cijfers ooit door het Genotschap gegeven.
Op het laatste moment is alsnog besloten opnieuw gebruik te maken van Ron's huis: Edwins verblijfplaats ligt dit jaar diep in Den Haag en bovendien is zijn aanstaande zwanger. Hoewel Karen niet zo snel geschokt lijkt wordt toch besloten haar niet te tarten: andermaal een proefsessie in de Duivesteijnstraat.

Voordat het Franse geweld losbarst, is het eerst tijd voor een 'Australische kletser'. De witte Roxburgh Chardonnay van Rosemount Estate wordt door Hans fijntjes aangeduid als Eikenhout Gerijpt in Wijn. Zitten blijkbaar wel wat houttonen in. Edwin meent een zwakke poging tot het imiteren van Sauternes te bespeuren. Met weinig neus en veel fruit is deze wijn niet bedoeld als allemansvriend. Niet voor mietjes ook, wordt geclaimd. Dan is de Roxburgh zeker niet besteed aan Edwin, die Karen op 2 januari van dit jaar leerde kennen om het vervolgens al 'aan te maken' op de 28e. Vervolgens vroeg hij haar in de zomer temidden van de eeuwige stenen van Stonehenge met succes ten huwelijk (de Britse omstanders klapten ovationeel, er werd gehuild). Met een 7.6 wordt de witte binnenkomer van deze sessie uitstekend gewaardeerd.

'En nu de echte wijnen' roept Jeroen. De witte wijnglazen worden met een plechtig gebaar van tafel geveegd. Terwijl Hans een recente foto van Mary bekijkt ('zeker een jeugdfoto?') worden de films van 2003 besproken. Kill Bill en LOTR3 scoren hoog. Jeroen neemt een slok van zijn Chateau d'Issan 1983 en verwacht dat de hemelpoorten zich openen. Zijn commentaar ( 'ik geloof niet dat hij bedorven is') doet anders vermoeden. Een stallucht openbaart zich. Een anekdote over een koffiebonen etend knaagdier slaat goed aan. Maar de wijn is waterig, over zijn dronk. 'Je moet elke keer een slok nemen omdat je hem anders vergeet' voegt Jeroen toe aan zijn toch al zuinige recensie. De Chateau d'Issan wordt met een filosofisch gebaar door het gezelschap met een 6.8 gewaardeerd. Het beste bewijs dat zelfs de mooiste zaken uiteindelijk vergankelijk zijn.

Het is blijkbaar echt waar: in de loop van de jaren begint Jeroen een mildere smaak te ontwikkelen. Kon hij vroeger het Genotschap nog wel eens gillend de gordijnen in krijgen met genadeloze tannine-aanslagen, zo aarzelt hij anno 2003 niet de sessie te verblijden met'Ouwewijvenspul' (Hans). Edwin verklaart wel een krachtige, jonge wijn meegenomen te hebben, mogelijk onder de gunstige invloed van zijn iets jongere vriendin / aanstaande. Er wordt gemijmerd over het wegvloeien van de jaren. Komt er ooit een Wijngenotschap II? Er hangen beelden in de lucht van de nu nog 10-jarige Thijs die ooit - als zoon van Ron - de nestor zal zijn van een ingrijpend gewijzigd gezelschap. Geinige oude wijntjes, bijvoorbeeld een Opus One uit 2036, komen dan op tafel terwijl de antieke proefnotities van het Genotschap uit het begin van de 21e eeuw lacherig van hand tot hand worden doorgegeven.

Aan het half vergane etiket te zien heeft Hans met een Leovilles Barton 1988 een statige Bordeaux in gebracht. Echt een fles die al wat heeft meegemaakt. Bange vermoedens steken de kop op als opnieuw de kurk maar moeilijk los komt. En de smaak valt inderdaad niet mee. 'Slap' is een adequate omschrijving. Het gesprek dwaalt al snel af naar de komende Midzomersessie die dit jaar op 26 juni zal worden gehouden bij Jeroen en Sanne. Unaniem wordt besloten deze keer ook huisvriendin Jacqueline uit te nodigen, met medeneming van haar echtgenoot Ivo. Hans werpt nog eens een spijtige blik op zijnoverrated fles wijn. 'Ik schat dat er hoogstens een paar moleculen tannine inzitten'. De gemiddelde waardering van 7.18 gaat bloedeloos de boeken in.

Onder het wakende oog van de verslagen schaker van Hans Boxem poseren de immer goedgeluimde leden van het Genotschap. Het veelbewogen 2003 passeert nog eens de revue. Voor Edwin is De Uitvinding van het jaar het aerobed. Jeroen is idolaat van zijn Roomba robot-stofzuiger. Rick ziet zijn Afghaanse collega voor zich die hem vertelt dat Saddam is gearresteerd. Voorspellingen zijn er ook. Hans gaat niet verder dan het overlijden van Juliana. Jeroen is ervan overtuigd dat Michael Jackson wordt vrijgesproken. Edwin voorspelt niet, maar 'houdt het bij de feiten': papa, echtgenoot, huisbezitter. Rick hoopt tegen beter weten in dat Nederland gaat schitteren in Athene. Ron mompelt vaag iets over Grote Emoties en Schokkende Momenten. Blijkbaar voor hemzelf of zo.

Ron en Rick kunnen tot bloedens toe vertellen over een zeer warme zomeravond - ergens in de vorige eeuw - toen ze voor het eerst een Chateau Petit Village dronken. Argeloze amateurs die ze toentertijd waren, hadden ze zich niet voorbereid op de massieve, uiterst samengebalde smaak van deze Pomerol. Slechts met behulp van veel glazen water kon destijds de strijd beslecht worden. Nu is het dan zover: vele jaren later staat precies dezelfde wijn op tafel. Is de tand des tijds genadig geweest voor deze klassieker? Rick heeft de wijn ingebracht en mag dus als eerste ruiken. De neus belooft veel, maar na de eerste slok zakt de moed in de schoenen van de verder zo succesvolle kok van Naast de Paap. Weer zo'n dunne, veel te dure Bordeaux uit een te grijs verleden. Niemand vindt de smaak erg, maar de wijn beklijft in het geheel niet. 'Een ervaring rijker en een illusie armer' is Rick's bondige commentaar bij de 7.34 die wordt gescoord.

Om te bewijzen dat er ook in 2003 nog drinkbare wijnen uit de Bordeaux bestaan haalt Ron een fles uit zijn privé-collectie tevoorschijn. Dat ligt weliswaar niet in de planning, maar het doel heiligt de middelen. De Chateau Giscours 1995 is een wel zeer degelijke Margeaux van het type 4e Cru. Cadeau gedaan in een kist met 11 soortgenoten door Henk Broeders, bestuursvoorzitter van Cap Gemini Ernst & Young. Maar dit even terzijde. 'Smaakvervaging' meent Hans 'we zijn gewoon teveel gewend geraakt aan Bordeaux'. Een korte, bespiegelende pauze volgt. Opeens is het Genotschap terug aan het einde van de jaren '60 en doemen er beelden op van rieten tapijttegels en een oranje geverfde keuken aan die zo fraaie Rozenboomlaan. Maar dan komt het onderwerp terug op de wijn. 'Past goed in de opgaande lijn van vanavond' meent er een.Vooruit, een heel aardige wijn. Voor een Bordeaux. De waardering van 7.66 is afgepast.

Al sinds de vroege middeleeuwen is Gerhard van der Lans van het Nederlands Wijnantiquariaat een welkome leverancier van het Genotschap. Waar hij in het verleden (en in het heden) nog wel eens oude, half vergane wijnen inbrengt - hij drijft wel een antiquariaat immers - vestigt hij de laatste jaren zijn naam vooral met jonge, politiek incorrecte wijnen. De Sang des Caillous 2000 uit de Vacqueyras is hier een sprekend voorbeeld van. Edwin mag de eerste slok nemen en roept onmiddellijk met overslaande stem iets over tannines. Jeroen proeft op miraculeuze wijze ketjap en saté. Ron laat de dichter in zichzelf vrij: 'Blaartrekkende zwarte chocola'. Hans kan alleen maar ontroerd vaststellen dat 'we weer thuis zijn'. Er moet meer wijn uit de Rhone worden gedronken, is zijn vaste overtuiging 'Ik ben een Ron-fan, eh Rhone-fan!'. Rick vindt dat het Genotschap zich wel wat laat verblinden door spierballenvertoon. 'Die Bordeaux-wijnen zijn in feite gewoon heel mooi'. Het cijfer wijst hoe dan ook uit dat het Genotschap misschien wel sneller dan gedacht alleen nog maar wijnen uit 2000 of later zal drinken: 8.5

'Een wijn waar we toch de hele avond op hebben gewacht' moet Rick toegeven. Jeroen is overmoedig geworden door het betere gooi-en-smijt werk en kondigt aan volgend jaar 'een of andere heftige Zuid-afrikaan' mee te nemen. In deze toch opeens euforische stemming komt een Mas de Daumas Gassac op tafel, op het etiket prozaisch aangeduid als 'Vin de table Francais' maar bij insiders bekend als een van de beste wijnen die de zichzelf overschattende zonnekoninkjes in het zuiden tegenwoordig nog weten te produceren. De inktzwarte wijn is inderdaad krachtig en diep maar kan met een gemiddelde waardering van 8.3 net niet tippen aan zijn veel goedkopere voorganger.
Ondertussen zijn zowel Ron als Edwin in toenemende mate verstrikt aan het raken in telefoontjes en SMS'jes. Dames maken nu eenmaal geen deel uit van het Genotschap, maar blijkbaar moet de lifeline te allen tijde open blijven. Welgemeende verwijten vliegen over de tafel heen en weer. Maar goed dat de drank de standpunten milder maakt.

Hoewel. Milder? 'Er wordt hier niet gerookt' roept er plots een. 'Dan heb je verdomd slechte ogen' antwoordt een ander. Edwin heeft ondertussen het corduroy jasje van Ron te pakken. Het volgens Ron trendy mode-attribuut is door zijn broer de hele avond al met stijgend afgrijzen bekeken. Nu is het blijkbaar tijd voor de afrekening. De zelf in een stemmige Hema fleece-trui gestoken Edwin zorgt voor de foto van de avond. Elegante pose.

De alweer achtste wijn van vanavond is een oude bekende. De Chateau Coutet 1976 werd in 2000 door het Genotschap met een 9.4 gewaardeerd en voert daarmee nog steeds de ranglijst aan. Gelukkig deelt deze suikerzoete fruitbom niet in de malaise van de andere Bordeaux's van vanavond, hoewel het cijfer van 8.94 suggereert dat de wijn in de afgelopen drie jaar zeker niet meer aan diepte heeft gewonnen. Hans leunt achterover. 'Ik denk dat we er niet aan ontkomen om volgend jaar die Chateau d'Yquem in te brengen'. Het gezelschap knikt instemmend, zij het dat niemand verder de onmiddellijke indruk maakt zich met 'we' aangesproken te voelen. Terwijl de balans van deze sessie langzamerhand wordt opgemaakt, komt er nog een toetje op tafel in de vorm van een Churchill's 1994 port. Deze valt meer dan uitstekend, zij het dat enkelen opgelucht zijn dat de fles na enige tijd leeg blijkt te zijn. Er zijn verleidingen die je maar beter uit de weg gaat.

Vroeg of laat komt dan toch altijd weer dat introspectieve moment. Je zakt wat op de bank onderuit en onder het wakende oog van een Thaise tempelwachter komen de verheven gedachten vanzelf. Hans weet het in ieder geval zeker: volgend jaar is er die d'Yquem. 2004 wordt ter plekke uitgeroepen als het Jaar van de Nieuwe Wereld. Er zullen wijnen komen uit Zuid-Afrika, Australië, misschien uit Italië. Ook zal een Cote Roti zijn verbijsterende kracht gaan tonen. Als het maar geen overjarige, slappe hap uit de Bordeaux is. 'Een schokkende sessie' is de consensus; een sessie die later nog wel eens als een markante overgang naar een nieuw wijntijdperk kan worden gezien. Wat andere vaststellingen: Corduroy is In. SMS is Uit. Volgend jaar zijn mobiele telefoons verboden.
Niks blijft hetzelfde. Zo kun je het ook zeggen. Maar het Genotschap van Fervente Wijndrinkers handhaaft zich in 2004 in de originele bezetting. Voor hoe lang weet niemand, maar wie een vermoeden heeft mag het op 26 juni in de stralende zon vertellen.